StabCal™

StabCal › Kennis

Stabiliteit van een ponton met kraan en de NVAF-toetsing

Een graafmachine op een ponton brengt het ponton scheef zodra de giek uit het midden komt, een last aan de haak hangt of de wind opsteekt. De vraag is niet of het ponton helt, maar of het binnen de grenzen blijft. Zo werkt die toetsing.

Het korte antwoord. Volgens de stabiliteitscriteria van de NVAF-richtlijn voldoet een ponton met kraan als in elk scenario van de werkcyclus drie dingen kloppen: de hoek (slagzij en trim samen) blijft onder de grens, er blijft voldoende vrijboord over en de metacenterveiligheid is groter dan 1. De grenzen en de windbelasting komen uit de NVAF-richtlijn voor drijvend funderingsmaterieel (1 augustus 2018, met het addendum van 2020 dat naar ES-TRIN verwijst); de eis voor de metacenterveiligheid komt uit de NVAF-richtlijnen van 2004. Wat de toets niet dekt staat verderop.

Aanvangsstabiliteit: de basis

De toetsing gaat uit van de aanvangsstabiliteit: het gedrag bij kleine hoeken, met het ponton als een rechthoekige bak die vrij drijft. Twee grootheden bepalen hoe stijf het ponton is:

Samen geven ze de metacentrische hoogte GM = KB + BM − KG. Het scheefstaande moment M gedeeld door het gewicht en de GM geeft bij kleine hoeken de hoek in radialen: hoek ≈ M / (G · GM). Een grotere GM betekent dus een kleinere hoek voor hetzelfde moment.

Wat het ponton scheef trekt

De NVAF-criteria

Het toetsingskader is de NVAF-richtlijn 2018 met het addendum van 2020 (dat voor de vroegere ROSR-verwijzingen naar ES-TRIN verwijst), met de GM-reserve volgens de NVAF-richtlijnen van 2004. De richtlijn deelt het materieel in categorieën in. Een hydraulische kraan of graafmachine zonder makelaar valt in categorie C; met makelaar is het categorie D. Voor de hoek geldt:

Wind

De windbelasting volgt de NVAF-richtlijn 2018: een stuwdruk per windkracht. De basis is windkracht 7 Bft met 250 N/m²; daarboven wordt het werk stilgelegd, net als bij zicht onder 500 meter. Heb je een lagere windkracht als werkgrens afgesproken, dan hoort dat als stopcriterium in het rapport te staan. Voor open constructies, zoals een vakwerkgiek, gebruik je een lagere vormfactor dan voor gesloten vlakken.

Eén stand is geen berekening

Een machine zwenkt, rijdt over het dek en hijst vanaf verschillende posities. De toets geldt dus voor elke fase en elke positie, en bij elke zwenkrichting. Het maatgevende scenario is het scenario met de kleinste marge tot de grens. Het is ook nuttig om te zien wat er gebeurt als het zwaartepunt iets achter of hoger ligt dan aangenomen, of als de wind een windkracht hoger wordt: dat laat zien hoe krap een voldoende is.

Het plotseling loslaten van een last, bijvoorbeeld bij een trilblok dat losschiet of een gebroken hijsband, geeft een dynamische uitwijking. Een gangbare praktijkregel is twee maal de statische verandering. Rond het loslaten wordt daarom ook het vrijboord en het bodemvlak in de dynamische stand getoetst.

Wat de toets niet dekt

Zulke punten moeten in de werkvoorbereiding apart worden beoordeeld. Een goed rapport zegt er dan ook bij wat is meegenomen en wat niet.

Hoe StabCal dit uitwerkt

In StabCal™ teken je het pontonsamenstel, zet je de machine en de lasten op het dek en vul je de werkcyclus in. StabCal toetst elk scenario aan de stabiliteitscriteria van de NVAF-richtlijn (vrijboord en gecombineerde hoek, met de GM-reserve volgens NVAF 2004), rekent per scenario alle zwenkrichtingen en windrichtingen door en toont de uitkomst live op de tekening, met de slechtste waarde per controle en de marge tot de grens. De bibliotheek bevat pontons en graafmachines met hijstabellen.

Lees ook

Laatst bijgewerkt 9 november 2026. StabCal is een hulpmiddel bij de werkvoorbereiding; dit artikel is algemene informatie en geen advies voor een specifiek project.

De lancering volgt binnenkort

StabCal zit in de laatste testfase. Meld je aan voor de wachtlijst: je hoort het als eerste, en je eerste basisrapport is gratis (één per bedrijf, voorwaarden).

Meld je aan voor de wachtlijst