StabCal™

StabCal › Kennis

Waarom de gecombineerde hoek niet over de diagonaal wordt gemeten

Een ponton kantelt zelden precies dwars of precies in de lengte: er is slagzij en trim tegelijk. De richtlijn stelt een grens aan de gecombineerde hoek. Hoe je die uit slagzij en trim samenstelt, bepaalt of een scenario voldoet of niet.

Het korte antwoord. De gecombineerde hoek is de grootste helling van het dek, en die volgt uit de vectorsom van slagzij en trim: αC = √(αS² + αT²). Wie het hoogteverschil tussen twee tegenover liggende hoeken deelt door de lange diagonaal van het dek, krijgt een veel kleinere hoek en kan een scenario ten onrechte laten voldoen aan de grens.

Wat is de gecombineerde hoek?

Het dek van een ponton is, zolang het niet vervormt, één vlak. Dat vlak kantelt op twee manieren tegelijk: om de lengteas (de slagzij, αS) en om de dwarsas (de trim, αT). De NVAF-richtlijn 2018 (tabel 3) stelt grenzen aan de hoek die uit slagzij en trim samen volgt: de gecombineerde hoek αC. StabCal noemt hem zo en geeft slagzij en trim daarnaast apart weer.

Eén vlak, één grootste helling

Een vlak dat een hoek αT maakt in de lengterichting en een hoek αS in de dwarsrichting, heeft een helling die per richting verschilt: in de lengte is hij tan αT, dwars is hij tan αS, en in een schuine richting ligt hij ertussen. De grootste helling van het vlak ligt in de richting van de steilste afdaling, en de grootte ervan is de lengte van de gradiënt:

tan αC = √(tan² αS + tan² αT), en bij kleine hoeken, zoals in de aanvangsstabiliteit: αC ≈ √(αS² + αT²).

Dat is geen keuze van een rekenprogramma maar meetkunde: de gecombineerde hoek hangt niet af van de richting waarin je meet. In de benadering voor kleine hoeken is αC iets groter dan of gelijk aan de exacte hoek; StabCal™ rekent met die benadering en zit daarmee aan de veilige kant.

De diagonaal geeft een te kleine hoek

Je ziet soms een andere werkwijze: neem het hoogteverschil tussen twee tegenover liggende hoeken van het dek en deel dat door de diagonaal. Dat voelt logisch (je meet immers over het hele dek), maar het geeft een veel kleinere hoek, omdat de diagonaal langer is dan de breedte waarover de slagzij zich afspeelt. Een rekenvoorbeeld met afgeronde getallen:

Verzonnen samenstel van 18 × 7,5 mWaarde
Slagzij αS2,60°
Trim αT0,10°
Hoogteverschil dwars (7,5 m × tan 2,60°)≈ 0,341 m
Hoogteverschil in de lengte (18 m × tan 0,10°)≈ 0,031 m
Verschil tussen twee tegenover liggende hoeken0,31 tot 0,37 m
Lengte van de diagonaal (√(18² + 7,5²))19,50 m
Hoek over de diagonaalca. 0,9° tot 1,1°
Vectorsom αC = √(2,60² + 0,10²)2,60°

De werkelijke helling van het dek is 2,60°. De diagonaal-aanpak noemt ongeveer 1,0°: een onderschatting met een factor 2 à 3. Bij een grens van 2,5° lijkt het scenario dan ruim te voldoen, terwijl de werkelijke hoek de standaardgrens overschrijdt en alleen onder de voorwaarden van de richtlijn is toegestaan.

Waarom de diagonaal de helling onderschat

Controleer het in een rapport

Hoe StabCal dit aanpakt

StabCal rekent per scenario slagzij en trim apart uit en neemt daarvan de vectorsom; de drie waarden staan in de uitkomst en in het rapport. Dat geldt voor elk scenario en elke zwenkrichting. Het rapport met onderbouwing laat de tussenuitkomsten zien (slagzij, trim en gecombineerde hoek); de volledige berekening ligt ter inzage bij de reviewende engineer.

StabCal toetst per scenario aan de stabiliteitscriteria van de NVAF-richtlijn (vrijboord en gecombineerde hoek, met de GM-reserve volgens NVAF 2004). Veiligheidsafstand tot openingen en de kantelstabiliteit van de machine zitten niet in de berekening en blijven aan te tonen. Het rekenvoorbeeld hierboven is verzonnen en afgerond: het hoort bij geen enkel project.

Bronnen

Lees ook

Laatst bijgewerkt 9 november 2026. StabCal is een hulpmiddel bij de werkvoorbereiding; dit artikel is algemene informatie en geen advies voor een specifiek project.

De lancering volgt binnenkort

StabCal zit in de laatste testfase. Meld je aan voor de wachtlijst: je hoort het als eerste, en je eerste basisrapport is gratis (één per bedrijf, voorwaarden).

Meld je aan voor de wachtlijst