Waarom een keuring van een pontonsamenstel naar ES-TRIN kijkt
Bij een samenstel van koppelbare pontons met een kraan of graafmachine gaat het niet alleen om de berekening, maar ook om wat je daarmee kunt aantonen. Dit artikel legt uit waar ES-TRIN daarbij voor dient en wat een bewijs van stabiliteit bevat.
Wat zegt de instructie voor gemandateerde organisaties?
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft de instructie "Certificeren van een samenstel van koppelbare pontons" (Instructie voor gemandateerde organisaties binnenvaart, Nr. 4, vastgesteld 14 maart 2019, versie 1.3 van 7 oktober 2019) gepubliceerd. Daarin staat onder meer dat een configuratie van kleine koppelbare pontons als geheel wordt gecertificeerd, dat bij hijs- en hefwerktuigen een voldoende stabiliteit moet worden aangetoond, en dat afmetingen en inzinkingsmerken volgens hoofdstuk 4 van ES-TRIN worden bepaald.
Wat bevat een bewijs van stabiliteit?
Artikel 22.07 lid 2 van ES-TRIN noemt de onderdelen. Samengevat:
- Tekeningen op schaal van de drijvende voorwerpen en de werkinrichtingen, met de gegevens die voor het bewijs nodig zijn (zoals de inhoud van tanks en de openingen naar het inwendige).
- Hydrostatische gegevens of krommen.
- Krommen van de armen van intactstabiliteit (de GZ-kromme), voor zover vereist.
- Een beschrijving van de bedrijfstoestanden, met gewicht en zwaartepunt, inclusief de onbeladen toestand en de toestand tijdens verplaatsing.
- De berekening van het kenterende, trimmende en oprichtende moment, met de optredende hellings- en trimhoeken, veiligheidsafstanden en vrijboorden.
- Een overzicht van de uitkomsten met de grenzen van gebruik en belasting.
Het bewijs hoort bij de configuratie en de werkelijke uitrusting, met de gewichten en zwaartepunten daarvan. StabCal™ levert een berekening die onderdeel kan zijn van dat bewijs; het is niet het bewijs van stabiliteit zelf: er is geen hellingproef en het gewicht is niet met diepgangsmetingen gecontroleerd (artikel 22.06).
Welke momenten tellen mee?
Het bewijs houdt onder meer rekening met de momenten van de belading, bouwkundige asymmetrieën, winddruk, ballast en voorraden, deklasten, vrije vloeistofoppervlakken, dynamische traagheidskrachten en andere mechanische inrichtingen; momenten die tegelijk kunnen optreden worden opgeteld (22.07 lid 4). Bij een graafmachine op een ponton zijn dat vooral het gewicht en de stand van de machine en de giek (zwenkrichting), de hijslast en de wind. De wind rekent StabCal volgens de NVAF-richtlijn.
Hellingproef of berekening
Het bewijs moet in beginsel worden geleverd op basis van een hellingproef. Kan daarbij geen voldoende hellingshoek worden bereikt of stuit de proef op onoverkomelijke technische problemen, dan mag een berekening van gewicht en zwaartepunt in de plaats komen, waarvan het gewicht met diepgangsmetingen wordt gecontroleerd (verschil niet meer dan 5 %; artikel 22.06). Daarom is het belangrijk dat het gewicht en het zwaartepunt van het lege ponton herleidbaar zijn. StabCal gaat standaard uit van het zwaartepunt op dekniveau (een aanname van StabCal) en gebruikt een lagere waarde alleen uit een herleidbare gewichtsberekening, met document, datum en een verklaring van de gebruiker; StabCal controleert die berekening niet en voert geen hellingproef of diepgangscontrole uit. Voor het gewicht van het lege ponton kan ook een weging de bron zijn.
Wat dit betekent voor je voorbereiding
- Bereken elke bedrijfstoestand die je van plan bent, niet één representatief geval.
- Leg de uitgangspunten vast: gewichten, zwaartepunten, wind, vrije vloeistoffen, de openingen die je laat meetellen.
- Toon de GZ-kromme wanneer die vereist is, en de grenzen van gebruik.
- Laat de aanvaarding aan de deskundige of het bevoegd gezag; een berekening is het bewijsmateriaal, geen oordeel.
Hoe StabCal dit aanpakt
StabCal werkt het rekenwerk uit per scenario van de werkcyclus en maakt er een rapport van met invoer, aannames, gewichten, GZ-krommen en de toetsing met normbron (NVAF-richtlijn en ES-TRIN). Zie ook wat er in een stabiliteitsrapport hoort.
StabCal toetst per scenario de criteria die in StabCal zijn ingebouwd. Of een samenstel in jouw situatie wordt aanvaard, bepaalt een deskundige of het bevoegd gezag; StabCal geeft geen goedkeuring, geen verklaring van overeenstemming met ES-TRIN en geen bewijs van stabiliteit in de zin van artikel 22.07 lid 2; een berekening van StabCal kan onderdeel zijn van dat bewijs. De wind rekent StabCal volgens de NVAF-richtlijn, niet volgens het windmodel van ES-TRIN 22.07 lid 5. Veiligheidsafstand tot openingen die je niet opgeeft, de kantelstabiliteit van de machine, dekdruk, koppelingen, bodemcontact en golven vallen buiten de berekening.
Bronnen
- ES-TRIN, editie 2025/1 (CESNI), hoofdstuk 22, artikelen 22.06 en 22.07.
- Inspectie Leefomgeving en Transport, Instructie voor gemandateerde organisaties; binnenvaart, Nr. 4 – Certificeren van een samenstel van koppelbare pontons, vastgesteld 14 maart 2019, versie 1.3 van 7 oktober 2019. De instructies voor gemandateerde organisaties worden gepubliceerd op het Netherlands Regulatory Framework (NeRF); zie de uitleg van de ILT over klassenbureaus en keuringsinstanties voor binnenschepen.
Veelgestelde vragen
Moet voor een samenstel van pontons met een kraan stabiliteit worden aangetoond?
Volgens de instructie van de ILT voor het certificeren van een samenstel van koppelbare pontons (Nr. 4) moet bij hijs- en hefwerktuigen een voldoende stabiliteit worden aangetoond; een configuratie van kleine koppelbare pontons wordt daarbij als geheel gecertificeerd. ES-TRIN artikel 22.07 beschrijft wat het bewijs van stabiliteit moet bevatten.
Wat zit in een bewijs van stabiliteit volgens ES-TRIN?
Onder meer tekeningen op schaal, hydrostatische gegevens, de krommen van de oprichtende armen voor zover vereist, een beschrijving van de bedrijfstoestanden met gewicht en zwaartepunt, de berekening van de momenten en hoeken, en een overzicht van de uitkomsten met de grenzen van gebruik (artikel 22.07 lid 2).
Lees ook
- Wat moet een stabiliteitsrapport voor een ponton met kraan bevatten?
- De stabiliteitskromme (GZ-kromme) van een koppelponton
- Verminderd vrijboord voor een ponton volgens ES-TRIN 22.08
- Alle kennisartikelen
Laatst bijgewerkt 9 november 2026. StabCal is een hulpmiddel bij de werkvoorbereiding; dit artikel is algemene informatie en geen advies voor een specifiek project.
Reken je eerste samenstel door
Maak een account en teken je pontonsamenstel. Het kost een paar minuten om te beginnen.
De lancering volgt binnenkort
StabCal zit in de laatste testfase. Meld je aan voor de wachtlijst: je hoort het als eerste, en je eerste basisrapport is gratis (één per bedrijf, voorwaarden).